Intercyza to nic innego jak małżeńska umowa majątkowa, która pozwala małżonkom ukształtować ich stosunki majątkowe na innych zasadach niż wynikające z ustawowej wspólności majątkowej.
Można ją zawrzeć zarówno przed ślubem, jak i w trakcie trwania małżeństwa, pamiętając jednak o wymogu formy aktu notarialnego. A co, gdy brakuje zgody drugiego małżonka? W uzasadnionych przypadkach rozdzielność majątkową może ustanowić sąd.
W 2026 roku, zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym, małżonkowie mogą nie tylko ustanowić rozdzielność majątkową, lecz także rozszerzyć lub ograniczyć wspólność ustawową, a zawartą umowę majątkową później zmienić albo rozwiązać.
Zgodnie z obowiązującym w Polsce prawem, z chwilą zawarcia związku małżeńskiego powstaje pomiędzy małżonkami ustrój wspólności majątkowej. Polega on na tym, że składniki majątkowe nabyte w czasie trwania wspólności ustawowej przez oboje małżonków lub przez jednego z nich co do zasady wchodzą do majątku wspólnego, z wyjątkiem składników należących zgodnie z ustawą do majątku osobistego każdego z małżonków.
Ustrój wspólności majątkowej nie jest jednak sytuacją obowiązkową w każdym przypadku zawarcia małżeństwa, gdyż zgodnie z wolą małżonków może on zostać wyłączony na mocy zawartej umowy o rozdzielności majątkowej, zwanej też potocznie „intercyzą”. Ma ona kluczowy wpływ na podział majątku np. w razie rozwodu małżonków
Intercyza może być rozwiązaniem wartym rozważenia w szczególności, gdy:
- jeden z małżonków prowadzi działalność gospodarczą,
- małżonkowie chcą zachować większą niezależność finansową,
- jeden z małżonków posiada znaczny majątek jeszcze przed zawarciem małżeństwa,
- małżonkowie chcą jasno określić zasady dotyczące ich majątków i finansów,
- sytuacja zawodowa lub finansowa jednego z małżonków wiąże się z podwyższonym ryzykiem gospodarczym.
Czym jest intercyza? Rozdzielność majątkowa Adwokat Białystok
Należy w tym miejscu jednak wyjaśnić, iż umową intercyzy określa się każdą umowę regulującą w sposób odmienny ustawowe porządki majątkowe. Umowa majątkowa daje znacznie większe możliwości niż tylko zwykłe odseparowanie finansów. Za jej pomocą strony mogą rozszerzyć bądź ograniczyć ustawową wspólność majątkową, jak również ustanowić rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków.
Rodzaje małżeńskich umów majątkowych
| Rodzaj umowy | Na czym polega? |
|---|---|
| Rozszerzenie wspólności ustawowej | Pozwala rozszerzyć zakres majątku objętego wspólnością małżeńską. |
| Ograniczenie wspólności ustawowej | Pozwala ograniczyć zakres składników należących do majątku wspólnego. |
| Rozdzielność majątkowa | Każdy z małżonków zachowuje odrębny majątek i samodzielnie nim zarządza. |
| Rozdzielność majątkowa z wyrównaniem dorobków | W czasie jej trwania stosuje się zasady rozdzielności, natomiast po jej ustaniu małżonek z mniejszym dorobkiem może żądać jego wyrównania. |
Przedmałżeńskie ustanowienie umowy majątkowej – czy intercyza chroni majątek drugiego małżonka na wypadek ślubu?
Intercyza jest jednak powszechnie kojarzona właśnie z ustanowieniem rozdzielności majątkowej na wypadek zawarcia małżeństwa i również w tym celu jest najczęściej zawierana. Umowa majątkowa małżeńska może zostać zawarta zarówno przed ślubem, jak i w czasie trwania małżeństwa.
Kiedy można zawrzeć intercyzę?
Co do zasady można ją zawrzeć w każdym momencie – zarówno przed samym zawarciem małżeństwa, jak również w jego trakcie.
W pierwszym przypadku rozdzielność majątkowa zaczyna obowiązywać z dniem zawarcia związku małżeńskiego, w konsekwencji czego małżonkowie w dalszym ciągu dysponują dwoma, odrębnymi majątkami. W drugim przypadku dotychczasowa wspólność majątkowa małżeńska ustaje, a składniki nabywane przez każdego z małżonków po ustanowieniu rozdzielności co do zasady wchodzą do jego majątku osobistego. Dotychczasowy majątek wspólny może natomiast podlegać podziałowi.
Jednak bez względu na moment zawarcia umowy, dla zachowania jej ważności niezbędne jest jej sporządzenie w formie aktu notarialnego. Zważywszy, iż mówimy o umowie nie ma również przeszkód, aby raz zawartą intercyzę w przyszłości zmienić (ustalając inny porządek majątkowy), a nawet całkowicie ją rozwiązać i przywrócić ustawowy ustrój wspólności majątkowej.
Nie każdy jednak z małżonków musi być skłonny do dobrowolnej zmiany ustroju majątkowego, co może stanowić dość poważną przeszkodę w zawarciu takiej umowy. W takim przypadku możliwe jest również sądowe ustanowienie rozdzielności majątkowej, na żądanie jednego z małżonków zgłoszone w pozwie. W tym przypadku to wyrok sądu zastępuje umowę w formie aktu notarialnego, zaś sama rozdzielność może obowiązywać zarówno od daty jego uprawomocnienia, jak również od daty wcześniejszej niż data wytoczenia powództwa. W szczególności jeśli małżonkowie przez pewien okres czasu żyli w rozłączeniu i nie mają wiedzy co do zobowiązań zaciągniętych przez drugiego małżonka w tym okresie.
„Zawarcie intercyzy (umowy majątkowej małżeńskiej) wymaga zgody obojga małżonków i formy aktu notarialnego. Jeżeli jedno z nich nie zgadza się na rozdzielność majątkową, drugie może – z ważnych powodów – żądać jej ustanowienia przez sąd (art. 52 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). W wyjątkowych wypadkach sąd może ustanowić rozdzielność z datą wcześniejszą niż dzień wytoczenia powództwa.” — adw. Marek Kowalewicz
Bez względu jednak, czy rozdzielność majątkowa zostanie ustanowiona poprzez zawarcie umowy stron, czy też na mocy wyroku sądowego pewne stosunki majątkowe pomiędzy małżonkami nie mogą za jej sprawą zostać wyłączone, czy też zmienione.
W 2026 roku podpisana intercyza nie jest decyzją raz na zawsze. Małżonkowie mogą zmienić jej postanowienia lub całkowicie ją rozwiązać u notariusza. Jeżeli jednak w kwestiach majątkowych pojawi się spór i brak zgody na zmianę umowy, jeden z małżonków może wystąpić do sądu z pozwem o ustanowienie rozdzielności majątkowej.
Czy intercyza wpływa na dziedziczenie małżonków?
Intercyza nie wpływa w żaden sposób na dziedziczenie pomiędzy małżonkami – nawet w trakcie trwania rozdzielności majątkowej. Zmiana zasad dziedziczenia wymaga innych czynności prawnych, takich jak sporządzenie testamentu czy zawarcie umowy o zrzeczenie się dziedziczenia. Należałoby też wspomnieć, że intercyza z pewnością ułatwia podział majątku podczas rozwodu. Po więcej informacji zapraszam do mojej Kancelarii – Adwokat Marek Kowalewicz.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Czy intercyzę można zawrzeć po ślubie?
Tak. Intercyzę można zawrzeć zarówno przed ślubem, jak i w trakcie małżeństwa. Umowa majątkowa małżeńska wymaga formy aktu notarialnego.
Czy intercyza zawarta przed ślubem zaczyna obowiązywać od razu?
Umowę majątkową można zawrzeć przed ślubem, jednak jej skutki między przyszłymi małżonkami powstają wraz z zawarciem małżeństwa.
Czy do zawarcia intercyzy potrzebna jest zgoda obojga małżonków?
Tak. Intercyza jest umową, dlatego wymaga zgodnej woli obu stron. Jeżeli jeden z małżonków nie wyraża zgody, w określonych przypadkach drugi małżonek może żądać ustanowienia rozdzielności majątkowej przez sąd.
Czy intercyza chroni przed długami małżonka?
Rozdzielność majątkowa może ograniczać ryzyko związane z zobowiązaniami zaciąganymi przez drugiego małżonka, ale nie oznacza automatycznej ochrony przed każdym jego długiem. Skutki zależą m.in. od rodzaju zobowiązania, momentu jego powstania oraz okoliczności konkretnej sprawy.
Czy intercyza oznacza automatyczny podział dotychczasowego majątku wspólnego?
Nie. Ustanowienie rozdzielności majątkowej powoduje ustanie wspólności majątkowej, ale samo w sobie nie oznacza automatycznego podziału majątku, który wcześniej był objęty wspólnością.
Czy intercyza wpływa na dziedziczenie po małżonku?
Nie. Samo zawarcie intercyzy nie pozbawia małżonków prawa do dziedziczenia ustawowego po sobie. Rozdzielność majątkowa i zasady dziedziczenia są odrębnymi kwestiami.
