Ustalenie kontaktów z dzieckiem pozwala dokładnie określić, jak, gdzie i jak często rodzic będzie widywać się z dzieckiem. Rodzice mogą wypracować te zasady polubownie, podpisując wspólne porozumienie. Jeśli jednak brakuje zgody, o szczegółowym harmonogramie spotkań decyduje sąd opiekuńczy.
Na samym wstępie warto wyjaśnić, iż prawo rodzica do wykonywania kontaktów z dzieckiem po rozwodzie małżonków nie ma nic wspólnego z samą władzą rodzicielską. Nawet rodzic całkowicie pozbawiony władzy rodzicielskiej ma pełne prawo do kontaktu ze swoim dzieckiem o ile kontakty te nie zagrażają jego dobru. Dlatego też ustalenie miejsca pobytu dzieci przy jednym z rodziców, co do zasady wiąże się również z koniecznością uregulowania sposobu wykonywania kontaktów z dzieckiem przez drugiego rodzica.
Zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym w 2026 roku utrzymywanie kontaktów z dzieckiem jest nie tylko prawem, ale i obowiązkiem rodziców — niezależnym od posiadania władzy rodzicielskiej. Oznacza to, że brak władzy rodzicielskiej nie odbiera prawa do spotkań z dzieckiem.
Warto zwrócić uwagę na fakt, iż kwestia alimentów oraz kwestia dotycząca kontaktów z dzieckiem, co do zasady, może zostać ustanowiona w czasie postępowania sądowego dotyczącego rozwodu. Kodeks rodzinny i opiekuńczy dopuszcza taką możliwość, a także jasno i klarownie wymienia prawa i obowiązki rodziców względem dzieci – i wzajemnie. Uregulowania kontaktów są niezbędne do prawowitego funkcjonowania zarówno rodziców, jak i dzieci. Niekiedy sytuacje życiowe, a także podłoże emocjonalne nie pozwalają nam na zgodne uregulowanie kontaktów m.in. pomiędzy byłymi małżonkami. W przeważającej ilości wypadków, owe sytuacje doprowadzają do konieczności przeprowadzenia postępowania sądowego. Kancelaria adwokacka służy wtenczas pomocą w reprezentacji, a także uregulowaniu wszelkich spraw dotyczących kontaktów.
CZY USTALENIE KONTAKTÓW Z DZIECKIEM WYMAGA POSTĘPOWANIA SĄDOWEGO?
Oczywiście prawne uregulowanie sposobu i częstotliwości kontaktów jednego z rodziców z dzieckiem – czy to w toku postępowania rozwodowego, czy też nieprocesowego – nie jest obligatoryjne. W pierwszej kolejności ustalenia te zależą wyłącznie od woli obu rodziców. Jeżeli pomiędzy rodzicami istnieje zgoda i zaufanie, co do pozasądowego ustalenia kwestii dotyczących ich wspólnych dzieci, sądowe rozstrzygnięcie jest w tym przypadku zbędne.
CZY MOŻNA USTALIĆ PLAN WYCHOWAWCZY I PRZEDŁOŻYĆ GO DO SĄDU?
Jak najbardziej. Rodzice mają prawo spisać wspólne porozumienie wychowawcze, w którym dokładnie określą zasady opieki nad dzieckiem oraz harmonogram kontaktów, a następnie przedstawić takie porozumienie sądowi. W celu jego sporządzenia, warto udać się do adwokata, aby następnie zawrzeć porozumienie. Problem może jednak się pojawić, gdy którakolwiek ze stron przestanie respektować dotychczasowe ustalenia dotyczące sposobu wykonywania kontaktów – zarówno w przypadku utrudniania jego wykonywania drugiej stronie, jak również lekceważeniem tego prawa i zaniedbywaniem relacji ze swoim dzieckiem. Sądowe uregulowanie sposobu wykonywania kontaktów służy więc ,,zdyscyplinowaniu” rodziców dziecka, mając na uwadze, iż więzi rodzinne są wartością szczególnie chronioną prawem.
Ustalenie kontaktów z dzieckiem – porozumienie czy sąd?
| Sposób ustalenia kontaktów | Kiedy ma zastosowanie |
|---|---|
| Porozumienie rodziców | Gdy rodzice są zgodni co do zasad, terminów i sposobu kontaktów z dzieckiem. |
| Pisemne porozumienie wychowawcze | Może określać zasady opieki nad dzieckiem i utrzymywania kontaktów oraz zostać przedstawione sądowi. |
| Rozstrzygnięcie sądu | Gdy rodzice nie są w stanie wspólnie ustalić sposobu wykonywania kontaktów z dzieckiem. |
| Zmiana ustalonych kontaktów | Może nastąpić, gdy wymaga tego dobro dziecka i zmieniły się okoliczności dotyczące wykonywania kontaktów. |
KONSEKWENCJE MAJĄTKOWE ZA NIEWYKONYWANIE KONTAKTÓW Z DZIECKIEM
Wszelkie zachowania zmierzające do alienacji jednego rodzica od dziecka, czy też mające na celu umyślne unikania kontaktu z dzieckiem, jeżeli występują w obrębie kontaktów uregulowanych sądownie mogą spotkać się z sankcją finansową, nałożoną przez Sąd w przypadku stwierdzenia ich umyślnego naruszenia.
„Sądowe uregulowanie kontaktów z dzieckiem nie zawsze kończy konflikt między rodzicami. Jeżeli orzeczenie sądu lub ugoda nie są wykonywane, przepisy art. 598¹⁵ i nast. Kodeksu postępowania cywilnego przewidują możliwość zastosowania środków finansowych, które mają doprowadzić do respektowania ustalonych zasad kontaktów. Sąd najpierw zagraża nakazaniem zapłaty określonej sumy pieniężnej, a dopiero w razie dalszych naruszeń nakazuje jej zapłatę. Dotyczy to zarówno rodzica utrudniającego kontakty, jak i rodzica, który z ustalonych kontaktów nie korzysta.” — adw. Marek Kowalewicz
Przepisy Kodeksu postępowania cywilnego przewidują środki stosowane w przypadku naruszania obowiązków związanych z kontaktami z dzieckiem. W 2026 roku sąd opiekuńczy może w pierwszej kolejności zagrozić rodzicowi nakazaniem zapłaty określonej sumy pieniężnej za każde naruszenie obowiązków wynikających z orzeczenia lub ugody. Jeżeli mimo to dojdzie do kolejnych naruszeń orzeczenia lub ugody, sąd może nakazać zapłatę należnej sumy, ustalając jej wysokość stosownie do liczby naruszeń.
W JAKIEJ FORMIE MOGĄ ODBYWAĆ SIĘ KONTAKTY Z DZIECKIEM?
Kontakty z dzieckiem mogą przybierać różne formy, w zależności od sytuacji dziecka i rodziców. Mogą obejmować m.in.:
- spotkania z dzieckiem,
- zabieranie dziecka poza miejsce jego stałego pobytu,
- wspólne spędzanie czasu,
- rozmowy telefoniczne,
- korespondencję,
- kontakt za pomocą środków komunikacji elektronicznej.
Sposób ich wykonywania jest więc uzależniony od wielu czynników m.in. możliwości samych rodziców (np. ze względów zawodowych), ale przede wszystkim z uwagi na dobro dziecka. Jeżeli dotychczasowy sposób przebiegu kontaktów mógł w jakikolwiek sposób zagrozić dziecku, często jedynym rozwiązaniem pozostaje sądowe uregulowanie sposobu ich wykonywania, poprzez ustalenie czasu, miejsca i formy, odpowiadającym potrzebom dziecka oraz możliwości ich realizowania przez rodzica. Nie można dopuścić do sytuacji, w której jeden z rodziców odbywa kontakty z dzieckiem w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego, bądź gdy początkowo ustala termin kontaktów, a następnie go odwołuje chwilę przed rzekomym spotkaniem, wykonaniem pewnego obowiązku, zawiezieniem dziecka do lekarza (częstokroć owe zachowanie podyktowane jest chęcią zrobienia – przysłowiowo – ,,na złość” osobie, z którą nie jest się już w związku małżeńskim).
W najbardziej skrajnych przypadkach, kiedy osoba rodzica stwarza realne zagrożenie dla dziecka możliwy jest również całkowity zakaz jakichkolwiek kontaktów. Jednak warto zaznaczyć, że pozbawienie władzy rodzicielskiej nie zwalnia rodzica z obowiązku alimentacyjnego.
Zapraszam do współpracy z moją Kancelarią – adwokat Marek Kowalewicz.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Czy kontakty z dzieckiem trzeba ustalać w sądzie?
Nie ma takiego obowiązku. Jeżeli rodzice dogadują się między sobą i przestrzegają wspólnych ustaleń, sądowe uregulowanie kontaktów nie jest konieczne. Do sądu opiekuńczego można zwrócić się przede wszystkim wtedy, gdy brakuje porozumienia lub jedna ze stron nie przestrzega ustalonych zasad.
Czy rodzic pozbawiony władzy rodzicielskiej ma prawo do kontaktów z dzieckiem?
Tak. Prawo do widywania się z dzieckiem nie zależy od posiadania władzy rodzicielskiej. Sąd może jednak zmienić te zasady — ograniczyć spotkania lub całkowicie ich zakazać, jeśli wymaga tego dobro dziecka.
Czy dziecko może nocować u drugiego rodzica?
Jak najbardziej. Kontakty to nie tylko krótkie spotkania, ale też zabieranie dziecka do siebie, w tym noclegi czy wspólne wakacje. Wszystko zależy od wieku dziecka, relacji z rodzicem i indywidualnych okoliczności.
Co zrobić, gdy drugi rodzic utrudnia kontakty z dzieckiem?
Gdy zasady spotkań są określone w orzeczeniu sądu lub ugodzie, a drugi rodzic ich nie przestrzega, można wystąpić do sądu w sprawie wykonywania kontaktów. Sąd może m.in. zagrozić nakazaniem zapłaty określonej sumy pieniężnej za każde naruszenie obowiązków wynikających z orzeczenia lub ugody.
Czy można zmienić wcześniej ustalone kontakty z dzieckiem?
Tak, rozstrzygnięcie w sprawie kontaktów nie obowiązuje raz na zawsze. Jeśli sytuacja się zmieniła lub wymaga tego dobro dorastającego dziecka, sąd opiekuńczy może zmodyfikować harmonogram, wydłużyć spotkania lub zmienić ich formę.
