Rozpad małżeństwa wśród osób w średnim i starszym wieku – rozwód krok po kroku
W Polsce coraz częściej obserwuje się znaczący wzrost liczby rozwodów wśród małżeństw w średnim oraz starszym wieku. Stanowi to coraz częstszy przedmiot analiz rozwodów nie tylko pod względem prawnym, ale też socjologicznym. Zjawisko rozkładu pożycia małżeńskiego, a co za tym idzie rozpad małżeństwa choć dotychczas kojarzone głównie z młodszymi małżeństwami, staje się obecnie coraz bardziej powszechne także w zdecydowanie starszej grupie wiekowej. W ostatnich latach rozwody wśród osób w dojrzałym wieku stają się coraz częstsze, co wynika ze zmieniających się realiów społecznych, wydłużenia życia oraz rosnących oczekiwań dotyczących jakości związku małżeńskiego. Wstąpienie w wiek emerytalny nie jest już utożsamiane z rezygnacją z aktywności życiowych, co powoduje wzrost świadomości swoich potrzeb i pragnień. Z tego względu sprawy rozwodowe, rozstanie rodziców w wieku emerytalnym już nikogo nie dziwią.
Rozprawa przed sądem i rozwód z orzeczeniem o winie (wina za rozkład pożycia małżeńskiego) – jakie są przyczyny rozwodów w Polsce?
Jednym z głównych powodów, dla których osoby w średnim i starszym wieku decydują się na separację lub rozwód, jest zmiana dynamiki relacji po opuszczeniu domu przez dorosłe dzieci. Wiele małżeństw, które przetrwały lata wspólnego życia, oparło swoją codzienność na wspólnym celu – wychowaniu potomstwa i zapewnieniu mu jak najlepszych warunków do rozwoju. Dzieci stanowiły centrum ich egzystencji, a relacje między małżonkami często koncentrowały się na obowiązkach rodzicielskich.
Z chwilą, gdy dzieci dorastają i opuszczają rodzinny dom, pojawia się wówczas pustka, której niekiedy małżonkowie nie potrafią wypełnić.
Okazuje się, że poza obowiązkami związanymi z opieką nad dziećmi wiele małżeństw nie budowało głębszej więzi, a ich relacja sprowadzała się głównie do funkcji rodzicielskich. Gdy ten wspólny cel przestaje istnieć, partnerzy nierzadko odkrywają, że łączą ich jedynie nawyki i przyzwyczajenia, a nie silna więź emocjonalna, czy poczucie wspólnoty. W rezultacie, mimo wieloletniego stażu małżeńskiego, brak głębszej relacji sprawia, że decydują się na rozstanie, szukając nowego sensu i spełnienia w życiu osobistym.
,,Szybki rozwód” kiedyś i obecnie – czy nowoczesnym małżeństwom łatwiej zdecydować się na rozwód?
Jeszcze kilkadziesiąt lat temu rozwody w starszym wieku były rzadkością, a decyzja o rozstaniu stanowiła wręcz temat tabu w wielu kręgach społecznych. Pokolenia dorastające w XX wieku często wyznawały zasadę, że małżeństwo jest instytucją nierozerwalną, a rozpad związku był postrzegany jako porażka, nie tylko osobista, ale i społeczna. Fraza „u nas w rodzinie nigdy nie było rozwodów” była swego rodzaju dewizą, która symbolizowała wartość trwałości i wierności w małżeństwie. Ludzie starsi rzadko decydowali się na rozwód, ponieważ uważano, że w ich wieku „nie wypada” zaczynać życia na nowo. Wielu trzymało się przysięgi małżeńskiej, często kosztem własnego szczęścia i zadowolenia.
Współczesne starsze pokolenia coraz częściej patrzą na rozwód inaczej. Choć część społeczeństwa może uważać, że rozwody „stały się modne” lub są wynikiem postępującej liberalizacji obyczajów, to rzeczywistość pokazuje, że zmieniło się również podejście do życia po zakończeniu obowiązków rodzicielskich. Dzisiejsze pokolenie osób starszych nie zawsze utożsamia się z tradycyjnymi wzorcami i coraz częściej poszukuje osobistego szczęścia, niezależnie od wieku. Ci, którzy decydują się na rozwód w dojrzałym wieku, nie kierują się już lękiem przed społecznym ostracyzmem, lecz dążą do poprawy jakości swojego życia i realizacji własnych pragnień. Modernizacja mentalności sprawiła, że rozwód przestał być postrzegany jako porażka, a coraz częściej jako nowa szansa na osobiste spełnienie.
Pozew rozwodowy, a dorosłe już dzieci – czy toczy się wtenczas sprawa o alimenty oraz o kontakty z dzieckiem?
Rozwód w starszym wieku to nie tylko zmiana w życiu małżonków, ale także wyzwanie dla ich najbliższego otoczenia, w tym przyjaciół i rodziny. Wsparcie społeczne odgrywa w tym procesie kluczową rolę. Często to właśnie najbliżsi, dzieci, a nawet wnuki, stanowią fundament emocjonalnego oparcia dla osób przechodzących przez trudny proces rozwodowy. Warto jednak zauważyć, że rozwody osób starszych są nieco łatwiejsze pod względem organizacyjnym, gdyż dzieci – w zdecydowanej większości przypadków – są już dorosłe, a rodzice nie muszą martwić się o ich wychowanie. Nie jest więc rozpatrywane pod kątem dopuszczalności przesłanek rozwodowych fakt, czy może ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci, alimenty (obowiązek alimentacyjny w takim przypadku nie jest orzekany), a także nie są ustalane kontakty z dzieckiem. Często te dzieci mają już swoje własne rodziny, są niezależne finansowo i emocjonalnie, co pozwala im lepiej zrozumieć decyzję rodziców o zakończeniu związku. Taka sytuacja, w której potomstwo prowadzi już swoje życie, pozwala małżonkom bardziej skoncentrować się na własnych potrzebach i oczekiwaniach, co czyni rozwód mniej obciążającym z perspektywy obowiązków rodzinnych.
Pozew o rozwód bez orzekania o winie? Sprawa o rozwód, a podział majątku, czy porozumienie jest możliwe?
Sprawa o rozwód niesie za sobą ogrom emocji i stresu, w szczególności w przypadku, gdy toczy się rozwód z orzeczeniem o winie. Cały przebieg sądowy, aspekt dowodowy oraz to, w jaki sposób udowadnia się wyłączną winę byłego małżonka co do zasady jest trudnym przeżyciem. Małżonkowie, u których nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia małżeńskiego niekiedy postanawiają skorzystać z pomocy kancelarii nie tylko w celu rozstrzygnięcia o rozwiązaniu małżeństwa, ale również dokładają wszelkich starań i dowodów, aby jeden z małżonków został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia. Kiedy porozumienie między stronami jest niemożliwe – rozprawa będzie pociągała za sobą z reguły dłuższy przebieg sądowy, ponieważ oboje małżonkowie pragnął przedstawić swoje racje w sądzie. Wyrok rozwodowy z orzeczeniem o winie, z prawnego punktu widzenia, jest o wiele bardziej złożony. Pozew o rozwód niejednokrotnie pociąga za sobą również podział majątku wspólnego, do którego uregulowania w wielu przypadkach adwokat jest niezbędny. Kancelaria, tworząc pozew rozwodowy lub odpowiedź na pozew, zadba o najważniejsze kwestie i wskaże, jakie dokumenty oraz informacje należy przygotować. Sąd wielopłaszczyznowo rozpatruje, który z małżonków jest winny, a następnie może orzec rozwód bez orzekania o winie, rozwód z orzeczeniem o winie, a niekiedy sąd orzeka, iż wina nie leży po stronie jednego z małżonków, lecz uznaje ich oboje za winnych.
Dodatkowo, wsparcie społeczne od przyjaciół oraz dzieci, którzy nie odczuwają już bezpośredniego wpływu rozpadu rodziny na swoje życie, może sprzyjać łagodniejszemu przebiegowi całego procesu. Relacje te, choć ulegają zmianie, często ewoluują w sposób, który pozwala na utrzymanie bliskich więzi, nawet po zakończeniu małżeństwa.
Ile kosztuje rozwód wśród starszych małżeństw?
Biorąc pod uwagę wszelkie informacje zawarte w niniejszym wpisie należy wysnuć pewną hipotezę – iż rozwód wśród starszych małżeństw może być stosunkowo tańszy, aniżeli wśród małżeństw z krótszym stażem. Sąd bowiem nie bierze wtenczas pod uwagę dobra małoletnich dzieci, bowiem – co do zasady – dzieci z danego małżeństwa prawdopodobnie są już dorosłe. Co za tym idzie? Nie ma konieczności, aby Sąd rozstrzygał kwestię alimentów. Chyba, iż mamy przypadek rozwodu z orzekaniem o winie, celem wykazania, iż drugi małżonek jest wyłącznie winny rozpadu małżeństwa. Wtenczas Sąd może orzec rozwód z orzekaniem o winie i ustanowić alimenty na rzecz jednego z małżonków. Koszta rozwodowe oczywiście uzależnione są również od podjętych działań w sprawie, m.in ilości rozpraw, złożenia pozwu o rozwód czy też złożenia odpowiedzi na pozew o rozwód, a także od stopnia skomplikowania sprawy, czy któryś z małżonków jest wyłącznie winny rozpadu małżeństwa, a także fakt, czy sprawa zakończy się w pierwszej instancji.
Adwokat
Marek Kowalewicz
