Rozprawa rozwodowa często budzi niepokój. Osoby, które po raz pierwszy mają stawić się przed sądem, zastanawiają się, jakie pytania zada sędzia, czy będą musiały opowiadać o intymnych szczegółach małżeństwa oraz jak przygotować się do przesłuchania. Zakres pytań zależy przede wszystkim od tego, czy małżonkowie żądają rozwodu bez orzekania o winie, czy też jedna ze stron domaga się ustalenia winy drugiego małżonka. Znaczenie ma również to, czy strony mają wspólne małoletnie dzieci i czy pozostają w sporze dotyczącym alimentów, kontaktów z dzieckiem lub władzy rodzicielskiej. W każdej sprawie rozwodowej sąd przeprowadza dowód z przesłuchania stron. Postępowanie dowodowe ma służyć przede wszystkim ustaleniu okoliczności rozpadu małżeństwa oraz sytuacji wspólnych dzieci stron. Protokół rozprawy powinien obejmować także informacje dotyczące dzieci, sytuacji zarobkowej i majątkowej małżonków oraz ewentualnej umowy majątkowej małżeńskiej.
Dlaczego sąd zadaje małżonkom pytania?
Sąd nie może orzec rozwodu wyłącznie na podstawie zgodnego oświadczenia małżonków, że chcą zakończyć małżeństwo. Musi ustalić, czy nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia małżeńskiego. W praktyce sąd bada, czy pomiędzy małżonkami ustały trzy podstawowe więzi:
- więź uczuciowa,
- więź fizyczna,
- więź gospodarcza.
Rozkład pożycia powinien być nie tylko zupełny, ale również trwały. Oznacza to, że nie istnieją realne widoki na powrót małżonków do wspólnego życia. Jednocześnie sąd sprawdza, czy orzeczenie rozwodu nie będzie sprzeczne z dobrem wspólnych małoletnich dzieci lub zasadami współżycia społecznego.
Pytania formalne na początku rozprawy rozwodowej
Na początku przesłuchania sąd zazwyczaj ustala podstawowe informacje dotyczące stron oraz małżeństwa. Mogą pojawić się następujące pytania:
- Kiedy i gdzie zostało zawarte małżeństwo?
- Czy jest to pierwsze małżeństwo stron?
- Czy małżonkowie zawierali umowę majątkową małżeńską, czyli intercyzę?
- Czy strony mają wspólne dzieci?
- Czy małżonkowie mają również dzieci z innych związków?
- Gdzie obecnie mieszkają małżonkowie?
- Jaki zawód wykonują strony i gdzie pracują?
- Jakie dochody osiągają małżonkowie?
- Czy strony nadal prowadzą wspólne gospodarstwo domowe?
Sąd może również zapytać o aktualne zobowiązania finansowe, obowiązek utrzymywania innych osób oraz sytuację mieszkaniową stron.
Pytania dotyczące rozpadu małżeństwa
Najważniejsza część przesłuchania dotyczy przyczyn i przebiegu rozkładu pożycia małżeńskiego. Sąd może zapytać:
- Kiedy relacje między małżonkami zaczęły się pogarszać?
- Co było przyczyną konfliktów?
- Od kiedy małżonkowie nie darzą się uczuciem?
- Czy strony nadal ze sobą rozmawiają?
- Kiedy ustała więź fizyczna?
- Od kiedy małżonkowie nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego?
- Czy strony wspólnie opłacają rachunki i robią zakupy?
- Czy małżonkowie mieszkają razem, a jeżeli nie – od kiedy osobno?
- Czy podejmowali próbę ratowania małżeństwa?
- Czy korzystali z terapii małżeńskiej albo mediacji?
- Czy widzą możliwość powrotu do wspólnego pożycia?
- Czy decyzja o rozwodzie jest ostateczna i przemyślana?
Pytania dotyczące współżycia fizycznego mogą wydawać się krępujące, jednak służą ustaleniu, czy więź fizyczna pomiędzy małżonkami rzeczywiście ustała. Nie trzeba szczegółowo opisywać życia intymnego, jeżeli nie ma to znaczenia dla rozstrzygnięcia. Najczęściej wystarczają spokojne i konkretne odpowiedzi.
Jakie pytania może zadać sąd na rozprawie rozwodowej bez orzekania o winie?
W sprawie o rozwód bez orzekania o winie przesłuchanie jest zazwyczaj mniej rozbudowane. Sąd nie ustala wówczas szczegółowo, który z małżonków odpowiada za rozpad związku.
Może jednak zapytać:
- Czy oboje małżonkowie wyrażają zgodę na rozwód?
- Czy oboje żądają zaniechania orzekania o winie?
- Od kiedy nie mieszkają razem?
- Kiedy ustały więzi uczuciowa, fizyczna i gospodarcza?
- Czy widzą możliwość pojednania?
- Czy uzgodnili kwestie dotyczące dzieci?
- Czy są zgodni w sprawie alimentów i kontaktów?
- Czy przedstawione stanowisko jest dobrowolne?
Sąd zaniecha orzekania o winie tylko wtedy, gdy oboje małżonkowie zgodnie tego zażądają. Jeżeli choć jedna ze stron domaga się ustalenia winy, sąd powinien przeprowadzić postępowanie dowodowe dotyczące przyczyn rozpadu małżeństwa.
Jakie pytania padają przy rozwodzie z orzeczeniem o winie?
Jeżeli jedna ze stron żąda rozwodu z orzeczeniem o winie, zakres pytań może być znacznie szerszy. Sąd musi bowiem ustalić, jakie zachowania doprowadziły do rozpadu małżeństwa i czy pomiędzy tymi zachowaniami a rozkładem pożycia istnieje związek.
Pytania mogą dotyczyć między innymi:
- zdrady małżeńskiej,
- przemocy fizycznej lub psychicznej,
- nadużywania alkoholu lub innych substancji,
- porzucenia rodziny,
- uporczywego uchylania się od obowiązków rodzinnych,
- braku zainteresowania dziećmi,
- niewierności finansowej,
- ukrywania dochodów lub zaciągania zobowiązań bez wiedzy współmałżonka,
- obrażania, poniżania lub kontrolowania drugiej strony,
- dat i przebiegu konkretnych zdarzeń,
- reakcji małżonka na podejmowane próby rozwiązania konfliktu.
Sąd może zapytać, kto był obecny przy opisywanych zdarzeniach, czy strony posiadają dokumenty, wiadomości, nagrania albo inne dowody oraz dlaczego wskazani świadkowie mają istotną wiedzę o małżeństwie. W sprawie z orzekaniem o winie szczególne znaczenie ma chronologiczne przedstawienie zdarzeń. Ogólne stwierdzenie, że małżonek „źle się zachowywał”, może być niewystarczające. Należy wskazać konkretne sytuacje, ich częstotliwość oraz wpływ na dalsze funkcjonowanie związku.
Pytania dotyczące dzieci na rozprawie rozwodowej
Jeżeli małżonkowie mają wspólne małoletnie dzieci, sąd musi rozstrzygnąć między innymi o władzy rodzicielskiej, kontaktach oraz kosztach utrzymania i wychowania dzieci. Może również uwzględnić porozumienie rodzicielskie przedstawione przez małżonków, jeżeli jest ono zgodne z dobrem dziecka.
Sąd może zapytać:
- Z którym rodzicem dziecko obecnie mieszka?
- Kto na co dzień sprawuje opiekę nad dzieckiem?
- Kto odprowadza dziecko do szkoły lub przedszkola?
- Kto zajmuje się leczeniem, zajęciami dodatkowymi i nauką?
- Jak wyglądają relacje dziecka z każdym z rodziców?
- Jak często dziecko spotyka się z drugim rodzicem?
- Czy rodzice potrafią porozumiewać się w sprawach dziecka?
- Gdzie dziecko ma mieszkać po rozwodzie?
- W jaki sposób mają odbywać się kontakty?
- Jak będą dzielone ferie, wakacje i święta?
- Czy rodzice uzgodnili sposób podejmowania ważnych decyzji?
- Czy dziecko ma szczególne potrzeby zdrowotne lub edukacyjne?
- Jak rozstanie rodziców wpłynęło na dziecko?
- Czy pomiędzy rodzicami istnieje konflikt, którego dziecko jest świadkiem?
Sąd interesuje przede wszystkim rzeczywista sytuacja dziecka, a nie tylko formalne deklaracje rodziców. Warto więc przygotować konkretny i możliwy do wykonania plan opieki oraz kontaktów.
Pytania o alimenty i sytuację finansową
Jeżeli w sprawie rozwodowej sąd ma orzec o alimentach na rzecz dzieci albo małżonka, może szczegółowo pytać o dochody, wydatki i możliwości zarobkowe stron. Najczęściej pojawiają się pytania:
- Gdzie pracuje każdy z małżonków?
- Jakie miesięczne dochody osiągają strony?
- Czy otrzymują premie, dodatki lub inne świadczenia?
- Jakie są miesięczne koszty utrzymania dzieci?
- Ile kosztują wyżywienie, ubrania, szkoła, leczenie i zajęcia dodatkowe?
- Który z rodziców obecnie pokrywa poszczególne wydatki?
- Czy dziecko otrzymuje dodatkowe świadczenia?
- Czy rodzice mają kredyty albo inne stałe zobowiązania?
- Czy małżonek ma możliwość podjęcia dodatkowej pracy?
- Czy jedna ze stron domaga się alimentów również na swoją rzecz?
Przed rozprawą warto uporządkować dokumenty potwierdzające dochody oraz regularne koszty utrzymania dzieci. Podawane kwoty powinny być rzeczywiste i możliwe do wyjaśnienia.
Czy sąd pyta o majątek małżonków?
Na rozprawie rozwodowej sąd może zapytać o ustrój majątkowy małżonków, zawartą intercyzę, posiadane nieruchomości oraz aktualną sytuację mieszkaniową. Nie oznacza to jednak, że w każdej sprawie rozwodowej sąd automatycznie przeprowadza szczegółowy podział całego majątku wspólnego. Rozwód i podział majątku są odrębnymi zagadnieniami, a rozbudowany spór majątkowy najczęściej wymaga osobnego postępowania.
Jak odpowiadać na pytania sądu podczas rozwodu?
Podczas przesłuchania warto:
- uważnie wysłuchać całego pytania,
- odpowiadać na temat,
- podawać konkretne daty lub przybliżone okresy,
- odróżniać własną wiedzę od przypuszczeń,
- nie przerywać sądowi ani drugiej stronie,
- nie obrażać współmałżonka,
- nie wyolbrzymiać zdarzeń,
- powiedzieć wprost, jeżeli nie pamięta się dokładnej daty,
- poprosić o powtórzenie lub wyjaśnienie niezrozumiałego pytania.
Sąd ocenia nie tylko treść wypowiedzi, lecz także jej zgodność z dokumentami, zeznaniami świadków i pozostałymi dowodami znajdującymi się w aktach. Odpowiednie przygotowanie z prawnikiem do rozprawy rozwodowej pozwala uporządkować stanowisko, określić najważniejsze żądania, ustalić, jakie dowody mogą mieć znaczenie dla sprawy, a przede wszystkim nie dać się zaskoczyć. Jest to szczególnie ważne, gdy pomiędzy małżonkami istnieje spór dotyczący winy, dzieci, alimentów lub korzystania ze wspólnego mieszkania. Kancelaria Adwokacka Marka Kowalewicza prowadzi sprawy rozwodowe, przygotowuje pozwy i odpowiedzi na pozew oraz reprezentuje klientów przed sądem w Białymstoku.
Adwokat
Marek Kowalewicz
Artykuł ma charakter informacyjny. Zakres pytań zadawanych podczas rozprawy zależy od okoliczności konkretnej sprawy.
